Yüksekte Çalışmada En Çok Yapılan 7 Hata | Upwell Safety

Yüksekte çalışma, iş kazalarının en sık yaşandığı çalışma türlerinden biridir. Çatı bakımından GES panel temizliğine, araç üzerinde çalışmadan dikey erişim görevlerine kadar birçok alanda kritik riskler bulunur. Bu hataların büyük bölümü doğru planlama ve uygun yaşam hattı sistemleri kullanıldığında tamamen önlenebilir.

Aşağıda yüksekte çalışan ekiplerin en sık yaptığı 7 kritik hatayı ve bunların nasıl engellenebileceğini Upwell Safety uzmanlığında adım adım açıklıyoruz.

1. Yaşam Hattı Kullanılmadan Çalışmak

Sahada yapılan gözlemlerin büyük kısmında, çalışanların hızlı müdahale veya kısa işlem gibi gerekçelerle yaşam hattı kullanmadan çalıştığı görülüyor. Bu, düşmeye bağlı yaralanma ve ölüm riskinin en büyük sebebidir.

Çözüm:

• Her yüksekte çalışma senaryosunda mutlaka yaşam hattı veya eşdeğer bir düşüş durdurma sistemi kullanılmalı.
• Çatı bakım ve onarım işlerinde çatı yaşam hattı sistemleri işletmenin temel güvenlik standardı olmalıdır.
• GES sahalarında panel sıraları arasında güvenli geçiş için GES çatı yaşam hattı kurulması zorunludur.

2. Yanlış Kemer veya Bağlantı Ekipmanı Kullanmak

Standart dışı kemerler, eskiyen lanyardlar veya uygun olmayan karabinalar; düşüş anında sistemi tamamen etkisiz hale getirir. Birçok kazanın temel sebebi, yanlış ekipman seçimi veya uygun sertifikaya sahip olmayan ürünlerin kullanılmasıdır.

Çözüm:

• EN 361 sertifikalı tam vücut emniyet kemeri kullanılmalı.
• EN 355 uyumlu şok emici tercih edilmeli.
• Çalışma yüksekliğine göre doğru bağlantı ekipmanı seçilmeli.
• Dikey erişim gerektiren alanlarda dikey yaşam hattı sistemleri ile uyumlu ekipman kullanılmalı.

3. Ankraj Noktalarının Doğru Seçilmemesi

Birçok kazada sorun yaşam hattında değil, hattı taşıyan ankrajın yanlış seçilmiş olmasındadır. Yetersiz taşıyıcı elemana yapılan montaj, düşüş anında tüm sistemin kopmasına neden olabilir. Özellikle sandviç panel ve hafif çatı sistemlerinde bu hata daha sık görülür.

Çözüm:

• Ankraj noktası mutlaka yapının taşıyıcı elemanına sabitlenmeli.
• Panel altı sac veya ince yüzeylere montaj yapılmamalı.
• EN 795 Tip A ve Tip C uyumlu ankrajlar tercih edilmeli.
• GES projelerinde panel altında kalan taşıyıcı hatlar dikkate alınarak yaşam hattı projelendirilmelidir.

4. Çatı Eğimini ve Rüzgâr Yükünü Göz Ardı Etmek

Rüzgâr yükü, çatı temizliği ve bakım esnasında çalışanın dengesini bozan en kritik faktörlerden biridir. 10–12 derece eğimli çatılarda bile kayma ve kontrol kaybı riski ortaya çıkar. Bu nedenle eğim ve rüzgâr etkisi hesaplanmadan yapılan çalışma ciddi kazalara sebep olur.

Çözüm:

• Çatı eğimi analiz edilmeden çalışma başlatılmamalı.
• Rüzgâr hızının belirli bir seviyenin üzerinde olduğu durumlarda çalışma ertelenmeli.
• Eğimli yüzeylerde yatay yaşam hattı ile birlikte kaymayı önleyici teknikler uygulanmalı.
• Panel çatılarda sabit geçiş hattı belirlenmelidir.

5. Yanlış Güzergâhtan Çalışmak (Geçiş Koridoru Olmadan)

Özellikle GES çatılarında paneller arasında doğal bir yürüyüş yolu yoktur. Çalışanlar dengesiz adımlar atarak panel aralarından geçerken kayma ve panel kırılması riskiyle karşılaşır. Yanlış güzergâh seçimi, kazaların en görünmez ancak en ölümcül nedenlerinden biridir.

Çözüm:

• Çalışma başlamadan önce güvenli yürüyüş güzergâhı oluşturulmalı.
• Panel dizilimi okunarak bakım koridoru planlanmalı.
• Uzun panel dizilerinde yaşam hattı ile yürüyüş yolu birlikte kullanılmalıdır.
• GES bakım ekipleri için özel işaretli geçiş yolları belirlenmelidir.

6. Periyodik Kontrollerin Aksatılması

Yaşam hattı sistemi bir kez kurulduğunda sonsuza kadar aynı güvenliği sağlayacağı düşünülüyor. Oysa halat gerginliği, ankraj bağlantıları, köşe elemanları ve şok emiciler zamanla yıpranır. Birçok iş kazasında hatalı ekipman kullanımı veya kontrol edilmeyen sistemler en büyük etkendir.

Çözüm:

• Yaşam hattı sistemleri EN 365’e göre yılda en az bir kez kontrol edilmelidir.
• Halat gerginliği profesyonel ölçüm ekipmanları ile doğrulanmalıdır.
• Ankraj bağlantılarında gevşeme veya deformasyon olup olmadığı incelenmelidir.
• Tüm bakım kayıtları düzenli olarak arşivlenmelidir.

7. Çalışanlara Yetersiz Eğitim Verilmesi

Saha kazalarının önemli bir bölümü, kullanılan ekipmanın doğru takılmaması veya hattın yanlış kullanılması nedeniyle meydana gelir. Çalışanların yüksekte çalışma teknikleri konusunda bilgi sahibi olmaması, en iyi kurulmuş yaşam hattını bile etkisiz hale getirebilir.

Çözüm:

• Her yüksekte çalışma görevi öncesi kısa hatırlatma eğitimi yapılmalı.
• Kemer bağlama, karabina takma, düşüş durdurma prensipleri çalışanlara gösterilmeli.
• Eğimli yüzey, panel çatı ve araç üstü senaryolar için özel pratik eğitim verilmelidir.
• Kritik çalışma alanlarında gözetimli çalışma modeline geçilmelidir.

Sonuç: Güvenlik Kültürü, Doğru Sistem ve Doğru Eğitimle Oluşur

Yüksekte çalışmada yapılan hatalar genellikle küçük görünen ama büyük sonuçlara yol açan adımlardan oluşur. Doğru yaşam hattı seçimi, standartlara uygun ekipman kullanımı, düzenli kontroller ve çalışan eğitimi ile bu risklerin tamamı kontrol altına alınabilir. Üretim tesisleri, GES sahaları, depolar ve çatı bakım hizmetleri; güvenli çalışma kültürü oluşturmadan sürdürülebilir operasyon elde edemez.